Homily February 14, 2021

6th Sunday in Ordinary Time Year B Lev 13:1-2.44-46 1 Cor 10:13-11:1 Mk 1:40-45 

 Happy Valentine’s Day! Iyan ang mga batian ng mga tao ngayong araw. Ito ay araw ng mga puso kasi ang Valentine’s Day ay Araw ng Pag-ibig. Pero anong klaseng pag-ibig? Kapag pinag-uusapan ang pag-ibig sa Valentine’s Day agad na pumapasok sa isip ng mga tao ay ang Romantic Love, pag-ibig ng magkasintahan. Oo, pag-ibig nga iyan, pero hindi lang iyan ang pag-ibig, ni hindi iyan ang pinakamataas na uri ng pag-ibig. Jesus said: “This is my commandment: love one another as I love you. No one has greater love than this, to lay down one's life for one's friends.” (Jn. 15:12-13 NAB) Bilang mga Kristiyano ang modelo ng pag-ibig ay ang pag-ibig ni Jesus. Kaya magmahalan tayo tulad ng pagmamahal ni Jesus. At paano siya nagmahal? Sa pagbibigay ng buhay niya sa atin na kanyang mga kaibigan. That is the origin ng Valentine’s Day. It is the Day of St. Valentine, an early Christian martyr. He gave his life for the faith. Kaya habang ipinagdiriwang natin ngayon ang pag-ibig ng magsing-irog, tandaan natin na hindi lang ito ang pag-ibig. Kaya kahit na wala tayong ka-valentine, may pagmamahal tayo na dapat i-develop at isabuhay. 

 Ngayong panahon ng pandemic, hinihikayat tayong magmahal, magmahal sa mga may sakit at magmahal sa mga marginalized, o isinasantabi. Madalas magkatambal ang dalawang ito: being sick and being set aside. Kaya ang mabigat sa nagkakasakit ay hindi lang na masakit at nanghihina ang kanilang katawan, kundi pati na rin ang damdamin na napapabayaan sila at hindi napapansin. Kaya malaki ang insecurity ng mga may sakit at madali din silang magtampo. 

 Itong dalawang ito: physical pains and being set aside or the feeling of being set aside, ito ay tunay na karanasan ng mga may sakit ng ketong, those who are sick with leprosy. Narinig natin ang protocols na binigay ni Moises tungkol sa mga may sakit ng ketong sa ating unang pagbasa. Ang mga pari ng mga Hudyo ang may tungkulin na mag-usisa kung ang isang tao ay may ketong o wala. Anumang sugat na namamaga, may singaw o may pagbabago ng kulay ng balat ay maaaring i-diagnose na ketong. Hindi naman scientific ang kanilang pagsusuri noon. At kapag napasyahan ng pari na may ketong ang tao, siya ay i-kwakwarantin, ibig sabihin, ihiwalay na sa iba. Nakakadiri ang kanyang sugat at nakakahawa. May mga palatandaan upang malaman ng lahat na siya ay may ketong. Magsusuot siya ng sira at maduming damit, hindi siya mag-aayos ng buhok at tatakpan ang kanyang nguso (kung sa atin pa, magsusuot siya ng face mask) at sisigaw ng Madumi! Madumi! kapag lumalapit ang mga tao sa kanya, para siya ay layuan. Kung napalapit siya sa iba, siya ay babatuhin. Kaya ang mga may ketong ay may physical na karamdaman – may sugat na hindi alam paano pagalingin – at may social isolation! Hindi siya maaaring manirahan kasama ng iba. Kaya sa ating panahon madaling ihambing ang may ketong noon sa may Corona virus ngayon. 

 Si Jesus ay dumating upang magligtas. Bahagi ng kaligtasan ay ang pagpapagaling at ang pag-restore ng pagkakaisa. Sa ating ebanghelyo, narinig natin ang ginawa ni Jesus sa isang taong may ketong. Hinayaan niyang lapitan siya nito, hinipo niya ang tao (in a way he allowed himself to be contaminated), pinagaling at inutusan na pumunta sa pari. Ang pari ang magpapatotoo na wala na siyang ketong. Pagkatapos na mag-alay siya ng sakripisyo sa Diyos, makakabalik na siya sa community. Matatapos na rin ang kanyang social isolation. 

 Lumapit kay Jesus ang taong may ketong ng buong tiwala. Alam niya na hindi siya itataboy ni Jesus, that is why he dared to come close to him. He also believed that Jesus has the power to heal him. “Kung ibig ninyo mapapagaling ninyo ako.” Ang tanong lang ay: Gusto ba ni Jesus na gamitin ang kapangyarihan niya? At napakaganda ng sagot ni Jesus: “I do will it. Be made clean.” Ang magandang balita ay: hindi nilalayuan ni Jesus ang mga may sakit, mga mahihina, mga isanasantabi. May kapangyarihan siya na magpagaling at ibig niya na ang mga tao ay gumaling! Hindi lang na nagpagaling siya. Tinanggap pa niya ang pasakit na para sa atin, inangkin niya ang ating mga sugat, at dahil sa sugat niya tayo ay gumaling. By his wounds we were healed. 

 Sa ating panahon ngayon maraming mga tao na isinasantabi at tinuturing na madumi. Nandiyan na ang mga may covid. Sa halip na damayan at kalingain, ang iba ay sinisisi pa – pasaway kasi at hindi maingat – at nilalayuan. Nandiyan iyong mga may sakit ng HIV and AIDS, nandiyan iyong mga may mental illnesses. Sila ay itinuturing na mahina, na may sapi ng masamang espiritu, na baliw. Itong being ostracized ay hindi lang naman nangyayari sa mga may karamdaman. Nandiyan iyong pinagbibintangan na drug addict. Instead of seeing addiction as an illness, it is being criminalized, and not just criminalized, already judged as guilty and to be killed. Napapakita natin ito sa karaniwang narininig natin. “Bakit siya pinatay?” “Addict kasi eh.” Teka muna. Totoo bang addict siya? At kung addict man siya, dapat bang patayin? Ganoon din ang nangyayari sa red tagging. Porke ba iba lang ang pananaw niya at siya ay tumututol sa mga kalakaran, siya ay komunista na? At dahil siya ay tinuring nang komunista maaari nang hulihin at ipapatay? So we can stretch the mindset of ostracizing people. Jesus has come to bring healing and harmony. Ito ang pag-ibig na pinakita ni Jesus. Remember what he said: “Love one another as I love you.” This kind of love is not romantic love but it is love, and a more demanding kind of love because it is a love that heals and a love that breaks down barriers. 

 Isa pang uri ng pagmamahal ay pinakita sa atin sa ating second reading. Sinabi ni San Pablo: “Whether you eat or drink, whatever you do, do everything for the glory of God!” Paano natin gagawin ito, na magbigay ng papuri sa Diyos? Nagbibigay tayo ng papuri sa Diyos kung hindi tayo galit at may sama ng loob sa iba, bagkus sinisikap natin na masiyahan ang iba. Pinupuri at dinadakila natin ang Diyos kung ang kapwa ay ginagalang at binibigyan ng kasiyahan. Iyan ang ginagawa ni San Pablo. Nag-aadjust siya sa iba. Hindi niya hinahanap ang kanyang kapakanan kundi ang kapakanan ng iba. His life as a real life of service to others so that they may experience the Good News that he is carrying. Iyan din ay pag-ibig. Pag-ibig ito hindi lang sa Valentine’s Day ngunit sa araw-araw. Sana ganyan din ang ating attitude – not to insist on our own way, huwag igiit ang gusto natin, ngunit kung ano ang ikasisiya ng iba. So, love is dying to ourselves to be in harmony with others. With this kind of love we give joy to others and we give glory to God. 

 Nakikita natin na mahigpit ang kaugnayan ng pag-ibig at buhay. Ang tunay na pag-ibig ay nagbibigay ng buhay. Ito ay nagsisikap na magbigay ng kagalingan at ng inclusiveness. Hindi natin isinasantabi ang iba sa buhay natin at sa buhay ng community. Ang tunay na pag-ibig ay nagbibigay ng kagalakan sa iba at umiiwas sa anumang magbibigay ng galit o sama ng loob. Pero kahit sa anong pagsisikap natin, nagkakaroon pa rin ng gusot sa ating relationships – mga di pagkakaunawan, mga pagkakamali, mga bugso ng damdamin. Kaya ang tunay na pag-ibig ay kailangan ng pagpapatawad at paghingi ng tawad. Without forgiveness love will not flourish. Pinakita sa atin iyan ng Diyos. His love for us is mercy. Kaya sabi ni Jesus: Be merciful as your Heavenly Father is merciful. 

 In this Holy Mass, let us thank the Lord for having created us in his likeness. He has created us in love and in order to love. Let us thank the Lord for all our loved ones, that we have others to love. And let us ask him to expand our love not only to the lovable but to those who are sick, who are in need and those who are ostracized. Sana sa lahat ng ginagawa natin mabigyan natin ng papuri ang Diyos sapagkat ang lahat ay ginagawa natin sa kanyang Pangalan, ng may Pag-ibig.

Homily February 7 2021

5th Sunday in Ordinary time Year B Job 7:1-4.6-7 1 Cor 9:16-19.22-23 Mk 1:29-39 

 Kahapon binuksan na sa Archdiocese of Manila doon sa Manila Cathedral ang ating pagdiriwang ng 500th anniversary ng pagdating ng pananampalataya sa ating bansa. Kinuha po natin ang okasyon ng ika-442 anniversary ng pagtalaga sa Maynila bilang isang diocese, ang pinakaunang diocese sa buong bansa. Bago nito ang buong Pilipinas ay nabibilang pa sa isang diocese sa Mexico. Hindi lang tayo natutuwa na 500 years na tayong Kristiyano. Ito po ay isang commitment din, kaya ngayong taon ang paksa natin ay Year of the Mission. We are gifted to give. Binigyan tayo ng pananampalataya upang ito ay maibahagi rin natin. So we say our YES to the mission. 

 Sa ikalawang pagbasa narinig natin ang commitment ni San Pablo sa pagmimisyon. Sabi niya: Woe to me if I do not preach the Good News. Sa Aba ko, kung hindi ko ipangaral ang Mabuting Balita! Para kay San Pablo ang pagmimisyon ay hindi isang option. Ito ay isang tungkulin na ibinigay sa kanya kasi siya ay katiwala ng Diyos, katiwala ng pananampalataya. Sana ito rin ang tingin natin. We are stewards of the faith, not owners of it. It has been given to us so that we may spread it. Sa totoo lang, nabubuhayan tayo sa pananampalataya kung ibinabahagi natin ito. We do not lose the faith by sharing it. Rather it grows strong in us and multiplies by sharing it with others. Kaya malaking pananagutan kung hindi natin ibinabahagi ang Good News. In fact we have to doubt if we have the Good News if we do not share it because it is the nature of the Good News that it be shared. Kung wala tayong ganang ibahagi ito, baka hindi mabuting balita ang mayroon tayo, baka wala pa tayong relationship kay Kristo. Jesus is not exclusive, na tayo-tayo lang ang nakakakilala. He is expansive; the more the merrier! 

 Paano ba ibinahagi ni San Pablo ang mabuting balita? Natuto siyang makibagay sa mga tao. Para maging katanggap-tanggap ang mabuting balita, naging mahina siya sa gitna ng mahihina, naging tulad siya ng mga Hudyo kung mga hudyo ang kausap niya, naging tulad siya ng mga Griego sa harap ng mga Griego. He adjusted himself according to the situation of his hearers. Isa pang ginawa niya, ipinangangaral niyang walang bayad ang mabuting balita. Kaya nga nagpalabas ng liham ang mga obispo ng CBCP na tatanggalin na ang mga bayad sa mga serbisyo ng simbahan, ang tinatawag na arancel, upang ang pera ay hindi maging hadlang sa pagtanggap ng grasya ng Diyos. Papaano ngayon masusuportahan ang simbahan? Sa pagtulong ng lahat ng faithful. Generous naman ang mga tao sa mga pangangailangan ng simbahan. Napatunayan natin ito ngayong panahon ng Pandemic. 

 Bakit ba kailangan magpahayag ng mabuting balita? Sapagkat ito ay kailangang-kailangan ng mga tao. Ito ang narinig natin sa aklat ni Job sa ating unang pagbasa. Dito inilarawan sa atin ang kalagayan ng maraming tao. Hindi lang pera ang kailangan ng tao, although alam natin na sa ating panahon ngayon ng pandemic talagang marami ay nangangailangan ng pagkain, ng trabaho at iba pang material na bagay. Higit pa sa pera, ang mga tao ang nangangailangan ng saysay, ng meaning sa kanilang buhay. Ang daing ni Job ay: Ang buhay ng tao ay sagana sa hirap, batbat ng tiisin at lungkot ang dinaranas. Sabi niya na matagal na panahon na walang layon, walang saysay ang buhay niya. Sapat na lang ba na huminga? Para sa ano ang buhay natin? Ano ba ang inaasahan natin? Makakain lang ba? Magkaroon lang ba ng pera? Makapagtrabaho lang ba? Mapalaki ang mga anak? Hindi mamatay? Iyan lang ba ang buhay? At ang bilis ng takbo ng panahon. Pebrero na. Ano na ang nagawa ko? Ano ang nangyari sa akin noong January? Lalong-lalo na ngayong pandemia, napapaisip tayo ng meaning ng buhay natin dahil sa mga di-katiyakan na ating hinaharap. At dahil sa mga ito, marami ang mga tao ang nadedepressed na. 

 Dito kailangan natin ng mabuting balita na mahalaga ang bawat isa sa atin, ganoon kahalaga na pinadala ng Diyos ang kanyang bugtong na anak upang ipadama ang kanyang pagkalinga sa atin. Kaya sa ating ebanghelyo narinig natin na si Jesus ay busing-busy na nangangaral, nagpapagaling, nagpapalayas ng mga demonyo. Hindi siya mapatigil sa isang lugar lang. Kahit na siya ang kilala at hinahangaan na sa Capernaum, sinabi niya sa mga alagad niya na kailangan silang pumunta sa ibang bayan pa upang ipahayag at ipadama sa mga tao ang Mabuting Balita. Gusto niyang maabot ang mas maraming tao. Sa mga gawaing ito nagbibigay siya ng pag-asa sa mga tao. Parang sinasabi niya na huwag tayong bumitaw, mahal tayo ng Diyos, may lunas sa mga problema natin, our life is worth it. God himself cares for us in Christ Jesus. Kailangan natin ng Good News ngayon, Good News na dala ni Jesus. 

 Si Jesus ang Good News, ang anak ng Diyos na naging tao at nakiisa sa atin. Siya ang may kapangyarihan na magpatawad, magpagaling at magbigay ng pag-asa. Ang gawain natin ay dalhin ang mga tao sa kanya, to promote and facilitate the encounter with Jesus. Ganyan ang ginawa ni Pedro noong ang biyenan niya ay may mataas na lagnat. Sinabi niya kay Jesus at si Jesus naman ay willing na lapitan at pagalingin ang matanda. Ganyan ang ginawa ng mga tao sa Capernaum noong lumubog na ang araw at tapos na ang Araw ng Pamamahinga. Dinala nila kay Jesus ang mga may sakit at inaalihan ng mga demonyo. Siyempre ang mga may sakit ay hindi makapupunta kay Jesus. Hindi ba ganyan din ang ginagawa natin – dinadala ang may sakit sa clinic o sa hospital. Hindi naman natin sinasabi na lang na pumunta sila sa ospital. Ang mga makasalanan o may masasamang espiritu ay hindi naman lalapit kay Jesus, nahihiya ang mga iyan, o natatakot o walang pakialam. Kailangan natin silang dalhin kay Jesus. Iyan ang ating pagmimisyon. Si Jesus lang ang tagapagligtas. Dalhin natin ang mga tao sa kanya. Let us facilitate the meeting of the people with Jesus, the only Savior. 

 May mga tao na sa kanilang sigasig sa pagmimisyon akala nila ang success ng misyon ay depende na sa kanila. Parang sila na ang magbibigay ng solusyon sa mga problema ng tao. Hindi! Diyos pa rin ang kumikilos. Grasya ng Diyos ang kaligtasan. 

 We cannot compare the work of the church to any business venture that we judge the mission by its success, either in terms of numbers converted, money earned, programs done, buildings built. Mission is a work of grace. This is why we need to pray. Si Jesus mismo ay nangangailangan na magdasal. Kahit na busy siya, naghanap siya ng panahon – madaling araw na tulog pa ang iba – at ng lugar – isang tahimik na lugar, upang magdasal - makipag-ugnay sa kanyang Ama. Regular niya itong ginagawa. Talagang madasalin siya, kung minsan magdamag pa. Napansin ito ng kanyang mga alagad kaya minsan, siguro dahil sa inggit o sa paghanga nang makita nila si Jesus na taimtim na nagdarasal, nakiusap sila sa kanya: Panginoon, turuan naman ninyo kaming magdasal. 

 Kaya ang pagmimisyon ay hindi lang pagpunta roon sa ibang lugar o paggawa ng mga activities. In fact, activism, o too much activities, ay sagabal sa pagpapahayag ng mabuting balita. Bahagi rin ng pagmimisyon ay ang pagdarasal. Maraming himala ang nagagawa ng panalangin. Kaya may dalawang patron tayo ng misyon – si San Francisco Javier, isang dakilang misyonero na pumunta sa India, Sri Lanka, Indonesia, Malaysia, Japan at namatay nang papasok ng China. Talagang aktibo siya. At ang isang patron natin ay si Santa Teresita ng Sanggol na si Jesus – St. Therese of Lisieux, isang mongha na hindi man lumabas sa kumbento pero malaki ang naitulong sa misyon ng kanyang pagdarasal. 

 Mahalaga ang pagdarasal para sa misyon. Kaya kahit na ngayong pandemic na hindi tayo makalabas ng bahay, we can say our Yes to the mission. We all can pray for the missionaries and for the spread of the Good News. We all can pray for people who are losing meaning in their lives, people who are suffering from sickness and material needs. Kahit na anumang kalagayan natin ngayon, pinapadala tayo ni Jesus na maging bahagi sa pagpapalaganap ng Mabuting Balita. Let us all be missionaries. Let us start now in this Holy Mass by praying for missionaries and for their works.

Homily at the Opening of 500th anniversary

February 6, 2021 Rom 10:9-18 Mt 10:6-15 

 We belong to a local church with deep historical roots. Today we are celebrating the 442nd anniversary of our being elevated to a diocese, the first in the country, having under its jurisdiction the entire country. This was decreed by Pope Gregory XIII. That was in 1579. Think about it, 1579! 442 years ago! 16 years later, in 1595 Pope Clement VIII raised Manila to an archdiocese, its suffragan dioceses being Nueva Segovia in the Ilocandia, Nueva Caceres in Bicol, and Cebu in the Visayas. This tells us that all the dioceses in our country came from Manila. The expansion of the Church in the Philippines started from Manila. This is a source of pride for us, but also a big challenge. So it is very appropriate that here in the archdiocese of Manila we open our 500th anniversary of the coming of Christianity in the Philippines on this day. However, we will also join in the national opening activities on Easter Sunday on April 4 with the opening of the Holy Doors all over the country. 

 The theme of this year is MISSIO AD GENTES. May this celebration spur us on to continue this expanding mission of Manila to which we are all heirs to. The word expansion has a negative connotation. It smacks of colonialism; it brings in the idea of domination – yes imperial Manila! It gives the taste of accumulation of wealth, of prestige, and even of primacy. But we are speaking not of expansion itself but of expansion of the mission. St. Paul tells us that everyone who calls on the name of the Lord will be saved. “But how can they call on him in whom they have not believed? And how can they believe in him of whom they have not heard?” Let all hear that Jesus is Lord. Let our voice go forth to all the earth and our words to the ends of the world. This is our ever pressing mandate from the Lord himself. 

 For anything with deep roots in history, there is the danger of becoming a monument. In fact, we glory in our artifacts, in our old churches, in our antique images. We may have these, but let us not, as church, be just antiques, museums and artifacts whose main concern is preservation and conservation. This is why Pope Francis calls us to get out of the maintenance mode. Instead we should be in the missionary mode. He clearly wrote, “I hope that all communities will devote the necessary effort to advancing along the path of a pastoral and missionary conversion which cannot leave things as they presently are. ‘Mere administration’ can no longer be enough. Throughout the world, let us be ‘permanently in a state of mission.’” (EG 25) 

 Being in a state of mission is not optional. It is the necessary condition if we want to be renewed as a living church, and not just be a museum that is visited once in awhile but could not change lives. Pope Francis took the words of St. John Paul II which he spoke to the bishops of Oceania : “All renewal in the Church must have mission as its goal if it is not to fall prey to a kind of ecclesial introversion” (EG 27) 

 In this vein Pope Francis continues: “Each Christian and every community must discern the path that the Lord points out, but all of us are asked to obey his call to go forth from our own comfort zone in order to reach all the “peripheries” in need of the light of the Gospel.” (EG 20) 

 To leave the comfort zone is difficult. We would rather stay in our cozy and familiar situations, but Covid 19 has pushed us out of our comfort zones, whether we liked it or not. We have to adapt to the new realities if we are to survive. Let us not just wait till things get back to “normal.” The normal will not be where we were in 2019 and before. It will be something new! The virus has also pushed us to the peripheries. Many of us went to the poor to distribute the Gift Certificates and ayudas, and we have realized that there are many pockets of poverty in our areas that we have not yet reached. A sense of solidarity among parishes have also been formed. We have parishes helping fellow parishes. This experience has bonded us more together as an archdiocese, not just as individual parishes. 

 Now that we have the initial push to get out of our comfort zones and to reach out to the peripheries, let us continue on this missionary mode. Pope Francis again tells us: “Pastoral ministry in a missionary key seeks to abandon the complacent attitude that says: ‘We have always done it this way.’ I invite everyone to be bold and creative in this task of rethinking the goals, structures, style and methods of evangelization in their respective communities.” (EG 33) Yes, let us be bold in striking out new grounds. There will be expenses. We will make mistakes. There will be criticisms but move on. When St. John Bosco was being criticized by his fellow priests in Piedmont Italy for going out to collect street boys from the streets and even playing with them – a thing that was unheard of during his time, a priest running races with children in the streets, he just shrugged his shoulders and said: “Let the birds chirp, let us go on doing our mission.” Yes, let the birds chirp. 

 As I have mentioned before, one mission field, a very vast mission field, in fact a world-wide space that we have to reach, is the digital continent. The digital way of connecting to people and evangelizing will be with us to stay, even with the coming of the vaccine. Let us invest, let us improve, let us learn to bring God’s word in the world of the internet. Let us recruit people, and many of them the young, for this mission. Let us not say, that I am too old for this. The internet is not only for techies and for the young. It is also for us seniors. And let us not be afraid of this technology. It has great potentials for the good. 

 Missio ad gentes for many of us is not going to Papua New Guinea or to China. Missio ad gentes is going to the peripheries. These peripheries are not just out there. Many times they are around us, yet they are people whom we do not yet reach. They can even be those selling flowers outside our churches, those who sleep in the streets, those people for whom the church is just a building among so many buildings in the neighborhood. How can we reach them? How can we make the church relevant to them? We have done a bit of this by the ayudas that we give, and this should continue as more people will be in need. 

 In our online CBCP plenary meeting 10 days ago we have approved a pastoral statement on stewardship which has been forwarded to you a week ago. There we have reiterated PCP II’s decree to remove the arancel. We have started this process in the archdiocese even before the pandemic. Now we have more reason to pursue it, so that we can become more comfortable with the words of Jesus that we have heard in our gospel today: “What you have received without pay, give without pay.” Let us not give the reason that we are in the pandemic and we have little collection. It is not only we who are in the pandemic. Also the poor are in the pandemic, and they suffer all the more. In the 500th anniversary of Christianity we give this gift to the people – that they can avail of the services of the Church for free. Let us not doubt the generosity of the people. This pandemic has demonstrated to us that even in times of hardship such as this one, people give to the church, if they see that the church has programs for the people. Ang pagtanggal ng arancel ay hindi pakiusap. Itinalaga na ito ng simbahan sa buong bansa. The recent instruction from the congregation of the clergy (July 20, 2020) The pastoral conversion of the Parish community in the service of the evangelising mission of the Church states: “The Lord taught his disciples to have a generous spirit of service, to be a reciprocal gift for the other (cf. Jn 13:14-15), and to have a special care for the poor. From this derives the need not to “commercialise” the sacramental life, and not to give the impression that the celebration of the Sacraments, especially the Holy Eucharist, along with other ministerial activities, are subject to tariffs.” (40) 

 Another aspect of evangelization that we have to stress to go out of the maintenance mode is how we present the word of God. People need the word of God – let us present to them the Word of God, and not just our ideas or our thoughts about it. This means that we need to be more immersed in God’s word and be captivated by it so that we can proclaim it to others. I always say that it is very presumptuous to expect that people will find the Good News, if we ourselves do not find it as Good News. My fellow priests, we always preach, we always speak to the people. Do we speak because we have to speak, or because we have something to say, and something meaningful to say? 

 God’s Word, however, is not only for individuals. There is a social dimension in God’s word. The Bible does transform society. Let us bring out the social implications of God’s word. There are so many issues in society now that need to be enlightened by God’s word, which is a message of justice, of truth, of peace and of love. When St.John Pau II said “Do not be afraid” he did not only mean do not be afraid to follow the Word but also do not be afraid to preach the Word. Speak the Word in season and out of season, and with care to instruct. Pag sinabi nila na namumulitika ka na kasi binabanggit natin ang social implication of the Good News – and they always say that when they do not want to hear our message – let the birds chirp and move on with the mission. 

 We open today the Year of the Mission. Let each of our community enter into the missionary mode. We go out of our comfort zone to reach out to the peripheries. The internet is a means to reach out to countless people in the digital continent. A gift that we offer to our people this year is to offer the services of the Church for free. We take out the arancel as our bishops are telling us. Our mission is to shout out the good news – this is what evangelization means – to all. Our product line – the Good News of salvation – is always needed and always relevant. Let us present it to the people. So we have to be enthused with the message so that we can attract people to it. The message of justice, peace, truth and love is needed not only by our souls, but also by society at large. So we preach out the social implications of the Good News. From the local church of Manila the Christian message has reached all over the country. May this renewed missionary zeal from us, the unworthy heirs of the expansion of the mission, enkindle the fire of love for Jesus in the whole country.

Homily January 31, 2021

4th Sunday of Ordinary Time Year B Deut 18:15-20 1 Cor 7:32-35 Mk 1:21-28 

 Noong ang mga Israelita ay nasa Bundok ng Sinai pagkatapos ng matagumpay nilang paglabas sa Egipto, nagsalita ang Diyos sa kanila. Nagpahayag ang Diyos sa kanila sa pamamamagitan ng kulog, kidlat, lindol at makapal na usok. Natakot ang mga tao. Kaya sinabi nila kay Moises na siya na lang ang lumapit sa Diyos at makipag-usap sa kanya at sabihin na lang niya sa kanila ang salita ng Diyos. Kaya nangako ang Diyos na magpapadala siya sa mga tao ng isang propeta na tulad ni Moises na siyang magsasalita sa kanila sa kanyang pangalan. Noong mamatay na si Moises, hinihintay ng mga tao ang pagdating ng propetang ito na ipinangako ng Diyos, lalung lalo na kapag nangangailangan sila ng gabay ng Diyos. 

 What is a prophet? In our modern usage now, a prophet is understood as one who speaks about the future. He is more of a future teller or even a fortune teller. Hindi iyan ang ibig sabihin ng propeta sa bibliya. The prophet in the Bible is the mouthpiece of God. He is the one who speaks in the name of God, whether that message is interpreting the past, or giving the demands of the present, or foretelling the future. Ang mensaheng dala ng propeta ay hindi kanya, kundi galing sa Diyos. Maliwanag at may tapang na pinapaabot niya ito sa mga tao. 

 The Israelites had experiences of prophets, kings and priests, but all of these fall short of their expectation of the one who will truly minister to them as promised by God. All these expectations of the ideal priest, prophet and king have been lumped up together in their expectation of the messiah, the Christ, that is, the anointed one who will lead them as king, who will teach them as prophet, and who will sanctify them as priest. 

 Para sa ating mga Kristiyano, dumating na ang Kristo. Siya ay si Jesus na taga- Nazareth. So we call Jesus as the Christ – Jesus Christ. In baptism we share in the life of Jesus. Receiving the life of Jesus, we also participate in his mission. Dahil tayo ay nakikiisa sa pagka-kristo ni Jesus, kaya tayo ay mga Krist-iano. Kung gayon nakikiisa tayo sa kanyang pagiging Hari, Pari at Propeta. Let us focus our attention on our function as prophets today as our readings speak of this. 

 Sa ating gospel ngayong araw, namangha ang mga tao sa salita ni Jesus. Iba siyang mangaral. May kapangyarihan ang kanyang salita – he spoke with authority – hindi tulad ng kanilang mga guro at eskriba. Ano ba ang kapangyarihang ito? Marahil siya ay nagsasalita ng buong tapang at walang alinlangan dahil sa convinced siya sa kanyang sinabi. Ito ay hindi lang nanggaling sa kanyang narinig o napag-aralan, kundi galing sa malalim niyang paniniwala. Marahil ang mga insights ni Jesus ay kakaiba. Lapat ito sa karanasan ng mga tao at angkop sa kanilang buhay. He was not just speaking in the air or trumpeting his knowledge or eloquence. Dahil sa kanyang mga aral, pinupuntahan siya ng mga tao. May isa pang kapangyarihan ang Salita ni Jesus. Napapalayas niya ang masasamang espiritu. He identified them and cast them out. Kaya ang sabi ng mga tao: “What is this? A new teaching with authority. He commands even the unclean spirits and they obey him.” Really the Word of God in Jesus is living and effective. It is like a sharp sword that cuts down evil. Kaya kinikilala natin na si Jesus na nga ang propeta na ipinangako ng Diyos kay Moises. 

 The Church continues the prophetic ministry of Jesus. He sent his apostles to go forth and teach. From the time of the coming down of the Holy Spirit the church has spread the Word of God all over the earth, up to our time. 

 Ang Salita ng Diyos ay isang espada na may dalawang talas – a two edged sword. Matulis ito na magbigay ng aliw at lakas ng loob sa mga nalulungkot at takot, at matulis din ito sa pagtuligsa sa masasama, mapagsamantala, at pabaya. God told the prophet Jeremiah: “I place my words in your mouth. Today I appoint you as prophet over nations and over kingdoms, to uproot and to tear down, to destroy and to demolish, to build and to plant.” 

 May mga salita ang propeta na nakabibigay ng aliw at may mga salita naman siya na nakahahamon at nakakakonsiyensiya. Ganyan din ang Salita ni Jesus. May sinasabi siya na nagbibigay ng comfort tulad ng “Halikayong mga napapagod at bibigyan ko kayo ng kapahingahan.” May mga salita din siya na nakahahamon tulad ng: “kung hindi mo papatawarin ang nagkakasala sa iyo, hindi ka rin patatawarin ng iyong Diyos Ama sa langit.” 

 Ganoon din ang pagiging propeta natin – lahat tayo na mga binyagan sa simbahan. May mga salita tayo na nagpapagaan ng loob sa mga sugatan sa buhay, pero may mga babala din tayo sa mga gumagawa ng masama o nabubuhay sa bisyo. Hindi dapat tayo maduwag na magbigay ng warning sa mga gumagawa ng masama. Itutuwid ang mali. Pagsabihan ang nagsasamantala. Hindi lang natin tatanggapin ang masasarap na pakinggan na mga salita. Pakinggan din natin ang mga malalakas na salita na nanawagan sa atin. Kaya nga sa ating salmong tugunan ang ating tugon ay: “If today you hear his voice, harden not your hearts.” 

Kaming mga pari at obispo ay may prophetic ministry din. Kailangan naming sabihin na kung ano ang mali ay mali, ano ang tama ay tama. Kung may demonyo diyan, kailangan pangalanan ang masamang espiritu at ito ay palayasin. Talagang maling pumatay, pagpatay man ng sanggol sa tiyan ng nanay, o pagpatay ng pinahihinalaang drug addict or communista, at pagpatay ng mga tinaguriang criminal. Talagang mali ang magsinungaling at magmura, kahit na sino man ang gumagawa nito. Talagang maling magbintang na wala namang prueba tulad ng sa red-tagging. We need to unmask what is wrong and not be cowed by fear. At the same time we have to proclaim what is right – that in the vaccine issue, the vulnerable and most exposed to the virus because of their work are to be prioritized, that we need to think more of the common good and not just our personal likes or dislikes when it comes to vaccines, that we have to care more for our common home rather than business ventures as in the case of mining. 

 Hindi tumitigil ang Diyos sa paggagabay sa kanyang bayan. Kaya patuloy siyang nagpapadala ng mga propeta. Makinig tayo sa pinapadala ng Diyos at huwag natin salain ang kanyang Salita, na tinatanggap lang natin ang gusto natin at kinokontra ang ayaw nating pakinggan. And let us consider that the Word of God has societal implications. Hayaan nating liwanagan ng Salita ng Diyos ang mga nangyayari sa ating lipunan. Ang lipunan at ang kapaligiran ay kailangan ding iligtas, at hindi lang ang ating kaluluwa. 

 Let us be grateful for the ministry of prophecy in the Church. Ito ay tanda ng pagmamahal ng Diyos sa kanyang bayan. Kaya makinig man ang tao o hindi, hindi titigil ang mga propeta na magsalita. Sabi ng Diyos kay propeta Ezekiel: “You shall say to them: Thus says the Lord GOD. And whether they hear or resist-- they are a rebellious house-- they shall know that a prophet has been among them….You must speak my words to them, whether they hear or resist, because they are rebellious. (Ezek. 2:5.7) 

 “If today you hear the voice of the Lord, harden not your hearts.”

Homily January 24 2021

3rd Sunday of the Year Year B National Bible Sunday Jonah 3:1-5.10 1 Cor 7:29-31 Mk 1:14-20 

 Since 1982 the Philippines has been celebrating the National Bible Sunday every third Sunday of January. This is a celebration of all the Christians in the Philippines since the Bible is something that we all have in common that is dear to us. In this day the Bible is recognized and promoted as a very important vehicle of God’s revelation to his people. God’s word is alive and effective and through it we come in touch with God. 

 Sa panahon natin na tayo ay binabaha ng napakaraming mga balita at mga ideas, madalas tayo ay nahihilo at nalilito. Ano ba talaga ang mahalaga? Ano ba talaga ang maaasahan? Kailangan natin ito lalo na sa mga mahahalagang tanong ng buhay, tulad ng: Ano ba ang saysay ng buhay? Ano ba ang talagang magbibigay ng kaligayahan? Bakit ba kailangan ng pag-ibig? Ano ba talaga ang pag-ibig? Ano ba ang kamatayan? Napakaraming mga tanong na mahalaga sa buhay natin. Mabuti na lang at ang Diyos natin, sa kanyang pagmamahal sa atin, ay nagbibigay ng liwanag sa atin sa pamamagitan ng kanyang salita. 

 Ang Salita ng Diyos ay maaasahan. Siya ay tapat at nagsasalita siya kasi mahal niya tayo. Alam rin niya ang kanyang sinasabi kasi siya ang may likha sa atin at siya ang may kapangyarihan sa lahat. 

 God speaks to us in so many ways – through creation, through our conscience, through the events that happen in our lives, through the people he sends, through the church, through the Bible and especially through his Son Jesus Christ. Jesus, being the son of God made flesh, is the definitive word of God to us. The Bible, on the other hand, is the written word of God. It is a sign of God’s humility and sincerity that he puts himself on record in the Bible. 

 Dahil sa ang Bibliya ay Salita ng Diyos, iyan ay mabisa. Iyan ay makapangyarihan. The Word of God is not only informative. Hindi lang ito nagbibigay ng kaalaman. Ito ay nagbibigay ng kaganapan. God’s Word is performative. It brings about what it says. Serioso siya sa kanyang sinasabi at ginagawa niya ang kanyang sinasabi. Sana serioso din tayo sa pagtanggap nito. 

 Si Jonas ay pinadala ng Diyos na magpahayag sa mga taga-Nineveh. Ang mga Assyrians ay kaaway ng mga Israelita. Malupit nilang tinalo ang mga Israelita sa mga digmaan at pinatapon sa iba’t-ibang lugar, kaya nawala ang 10 tribes of Israel. Kaya galit na galit ang mga Israelita sa mga taga-Nineveh, ang kapital ng Assyrian Empire. Ayaw ni Jona na magsalita doon pero napilitan siya. Hindi siya makatakas sa Diyos. Pero hindi bukal sa loob niya ang kanyang pagpapahayag. He covered only one-third of the city. He walked only 1 day instead of three days to cover the whole city. At ang mensahe niya ay hindi nagbibigay ng pag-asa. “Forty days more and Nineveh will be destroyed.” Pero kahit na matamlay ang pagpahayag ni Jonas, ang Salita ng Diyos sa pamamagitan niya ay mabisa. Ito ay tinanggap ng mga tao, mula sa hari hanggang sa pinakamaliit na mamamayan. Lahat ay nagsisi. Nag-ayuno sila at umupo sa abo. Makapangyarihan ang salita ng Diyos. Ito ay nagdala ng pagbabago sa lahat. Dahil dito hindi sinira ng Diyos ang Nineveh. Naligtas silang lahat. 

 Ganoon din ang salita ni Jesus. Tinawag niya ang dalawang pares na magkakapatid: si Simon at si Andres, si Juan at si Santiago. Kahit na sila ay nasa gitna ng kanilang trabaho, iniwan nila ang lahat at sumunod kay Jesus. God’s word is attractive. 

 Ang salita ni Jonas at ng mga propeta, ang salita ni Jesus at ng mga apostol, ay siya ring salita na patuloy na pinahahayag ng simbahan. Maraming mga tao ang napapakilos ng Salita ng Diyos. Si Anthony ay isang taong maykaya. Noong marinig niya ang ebanghelyo na nananawagan na dapat iwanan natin ang lahat at sumunod sa kanya, pinagbili niya ang ari-arian niya at tumira siya sa disyerto. He became known as St. Anthony of the Desert, the one who started the eremitical life in the Church. Nagkaroon siya ng maraming disciples at nagsimula siya ng movement ng mga tao na nagbigay ng buhay nila sa panalangin at pinetensiya. 

 Sinulat ni San Pablo sa ating ikalawang pagbasa na huwag tayong magpatali sa mga gawain o mga bagay ng mundong ito. Kaya ang mga namimili, mamuhay sila na parang hindi na nangangalakal. Ang may asawa, na para ng walang asawa, ang mga tumatangis, na hindi na tumatangis, kasi ang lahat ng bagay sa mundong ito ay lilipas. Huwag tayo magpatali dito. Ang tanging maaasahan lang ay ang salita ng Diyos. In the book of the prophet Isaiah we read: “A voice says, "Proclaim!" I answer, "What shall I proclaim?" "All flesh is grass, and all their loyalty like the flower of the field. The grass withers, the flower wilts, when the breath of the LORD blows upon it." "Yes, the people is grass! The grass withers, the flower wilts, but the word of our God stands forever." (Is. 40:6-8 NAB) 

 Kung ang Bibliya ay Salita ng Diyos at ang Salita ng Diyos ay buhay at mabisa, at ito’y permanente, siniseryoso ba nating pakinabangan ito? Halos lahat naman sa atin ay may Bible. Basahin natin ito. Hinahamon ko kayo kung ilan na sa inyo ang makapagsasabi na nabasa na niya ang buong Bible? Marami sa alam natin tungkol sa Bible ay patingi-tingi – a passage here, a story there, but we have not read the whole story from beginning to end. 

 Pero hindi lang sapat na basahin ang Bible. Gusto nating ito ay lalong maintindihan. Hindi naman sinulat ang Bible para lituhin tayo. Ito ay sinulat upang tulungan tayong maintindihan ang gustong sabihin ng Diyos. Naging mahirap na lang ito sa atin ngayon kasi matagal na itong isinulat – higit na 2 libong taon na, sinulat sa ibang lenguahe na hindi na ginagamit ngayon, at sinulat ng iba’t ibang tao sa iba’t ibang kalagayan. Kaya kailangang pag-aralan. Pero kung nagsisikap tayong maunawaan ito, mauunawaan natin, kasi ang Espiritu ng Diyos na tumulong sa mga manunulat noon na ang Bible ay isulat, ay kumikilos din ngayon na ang mga mambabasa nito ay gabayan. 

 Inuunawa natin ang Bible upang ito ay maging inspirasyon sa ating mga dasal at maging gabay sa ating buhay. Hindi tayo malilihis sa ating mga desisyon kung isinasa-alang-alang natin ang kalooban ng Diyos na siyang laman ng Bible. Sinabi ni Baruch: “Blessed are we, O Israel, for what pleases God is known to us!” (Bar 4:4) 

 Siniseryoso natin ang Bible hindi dahil sa gusto natin maging Bible scholars. Siniseryoso natin ito upang tayo ay maging mas mapalapit kay Jesus. Ang Bible ay ang salita ng Diyos na nakasulat. Binabasa natin at inuunawa ang nakasulat upang mas maging mahigpit ang ating kaugnayan kay Jesus, ang Salita ng Diyos na naging tao. So when we read the Bible, Jesus, the word of God enters into us. He nourishes and enlightens us. 

 Ang Salita ng Diyos sa Bible ay hindi lang nagbabago sa bawat isa sa atin. Ito ay nagbabago din sa ating lipunan, sa ating bansa. We all long for the transformation of our beloved Philippines. We believe that this transformation will not be brought about by any change of the constitution or by any foreign direct investment. It will be transformed if we have transformed leaders and transformed citizens. Ang tao ang dapat magbago o baguhin, hindi ang sistema. At ano ba ang makababago sa puso at character ng tao kundi ang salita ng Diyos sa sumusuot sa kaibuturan ng ating puso’t isip? Nilalantad ng Salita ng Diyos ang ating mga balak, pati na ang ating mga sekreto. Hayaan nating liwanagan tayo ng Bible at magkakaroon ng tunay na pagbabago ang ating bayan, tulad ng pagbabago ng buong lunsod ng Nineveh at naligtas silang lahat. Hear the voice of the Lord! Open the Bible and read it!

Homily January 3, 2021, Feast of the Epiphany

Year B Is 60:1-6 Eph 3:2-3.5-6 Mt 2:1-12 

 Merry Christmas. We are still in the Christmas season. The child is born for us. Dumating nga ang Diyos sa atin. Ang tanong: para kanino siya dumating? Para sa kanyang pamilya lang, ang angkan ni David? Para lang ba siya sa mga Hudyo, the chosen people of God? Para lang ba siya sa mga taong mabait? O sa mga Kristiyano lang? Ang kapistahan natin ngayong araw ang sasagot sa tanong na ito. 

 Traditionally we call this the Feast of the Three Kings. This is inaccurate. Hindi naman po mga hari ang bumisita kay Jesus. Sinasabi sa atin na sila ay mga pantas, mga astrologers, mga mag-aaral ng mga bituin na galing sa silangan. Saan sa silangan hindi nga natin alam. Sabi ng iba sa Arabia daw, o sa Ethiopia, o sa Persia o sa India. Sa totoo lang, hindi talaga natin alam. But the east is usually connected with wisdom in ancient Israel. Ni hindi man sinasabi na sila ay tatlo. Alam natin na sila ay may dalang tatlong regalo, so traditionally we have supposed that each of them carried a gift, but they could be two with three gifts or even five with three gifts. So to call this the feast of the Three Kings is not accurate. Besides it does not give the real meaning of the feast. So the ancient name of the Feast of the Epiphany of the Lord is more appropriate. Epiphany means manifestation or appearance. Ito iyong kapistahan ng Pagpapakita o Pagpapakilala ng Panginoon. 

 May tatlong pagpapakilala si Jesus. Pagpapakilala sa kanyang mga alagad. Iyan iyong paggawa niya ng unang milagro niya sa kasalanan sa Cana. Nakita ng kanyang Ina at ng kanyang mga alagad ang kanyang kaluwalhatian sa himalang ito. Nakilala siya sa mga Hudyo noong bininyagan siya ni Juan Bautistas sa ilog Jordan. Bumaba sa kanya ang Espiritu Santo sa anyo ng kalapati at may boses mula sa langit na nagsasabi na siya ang kinalulugdang anak ng Ama. At ngayong araw ang pagkilala sa kanya ng mga pantas na galing sa Silangan sa pamamagitan ng tala. 

 Ang tanong natin kanina: Para kanino dumating si Jesus? Sa kapistahang ito sinasabi sa atin na siya ay dumating para sa lahat ng mga tao. Ang lahat ng lahi ay represented ng mga pantas. Ang mga ito ay hindi mga Hudyo. Iba ang paniniwala nila pero kinilala nila si Jesus na hari ng mga Hudyo. 

 Iyan din ang sinabi ni Propeta Isaias sa ating unang pagbasa. Dumating na ang liwanag. “Darkness covers the earth, and thick clouds covers the earth; but upon you the Lord shines, and over you appears his glory. Nations shall walk in your light.” Kikilalanin siya ng lahat. Dadalhin sa kanya ang kayamanan ng mga bansa. Natupad ang mga salitang ito pagdating ng mga pantas mula sa malalayong lugar na may dala-dalang mga regalo. Ang mga regalo nila ay nagpapahiwatig ng kanilang pagkilala sa sanggol na ito: ginto, sapagkat siya ay hari; kamanyang, sapagkat siya ay Diyos; mira sapagkat siya ay mag-aalay ng sarili niya bilang sakripisyo. 

 Itong universality of salvation ay siya rin ang mensahe ni San Pablo sa ating ikalawang pagbasa. Kinilala ni Pablo na binigyan siya ng katangi-tanging misyon. Siya ay katiwala ng Diyos upang ipaabot sa mga gentil, sa mga hindi Hudyo, na sila rin ay magmamana ng mga pangko ng Diyos para sa kanyang bayan. Sila rin ay kasama sa katawan ni Kristo at makikinabang sa mga pangako ng Diyos sa pamamagitan ni Jesukristo. Salvation is for all peoples. 

 Ito ay isang magandang balita. Ang biyaya ng Diyos ay para sa lahat, kaya si Jesus ay dumating para sa lahat. Pero, ang magandang balitang ito ay isang malaking hamon sa ating panahon ngayon na dahil sa maraming problema at sa kasakiman, malaki ang tukso na magkakanya-kanya na lang tayo. Para sa atin lang ang biyaya. Maliwanag itong nangyayari ngayon sa agawan – talagang agawan – sa vaccine. Ang mga mayayamang bansa ay gustong sila lang muna ang mabakunahan kasi sila ang may pera, kasi sila ang may technology na nakatuklas ng vaccine. Pati na dito sa ating bayan, may mga tao nang nagpalusot na unang mabakunahan kahit hindi pa iaaaprobahan ng gobyerno. Mga tao ng gobyerno pa ang lumalabag sa proseso na takda ng gobyerno. Each one for himself. And the government does nothing about it. Hindi, ang kaligtasan ay para sa lahat. Kailan tayo matututo na kung hindi maliligtas ang lahat hindi maliligtas ang bawat isa? 

 Oo, ang sanggol ay isinilang para sa lahat. Pero sino ang nakatagpo sa kanya? Iyong mahihirap at iyong naghahanap sa kanya. God went out of his way, he sent his angels, to announce the birth of the child to the shepherds, mga mahihirap na tao na kahit na sa kadiliman ng gabi ay nagtatrabaho. Sila ang unang binalitaan. At dahil sa sila ay naniwala, pinuntahan nila ang sabsaban at nakita ang sanggol. Really the good news is preached to the poor. Ito rin ang ginawa ni Jesus noong siya ay nagpahayag. Umikot siya sa mga mahihirap, mga may sakit, mga makasalanan at pinadama sa kanila ang pagkalinga ng Diyos. Kaya nga ang simbahan ay may option for the poor. We give preferential love for the poor. Hindi iyan nangyayari sa usapin ng vaccine ngayon. Inuuna ang may pera at makapangyarihan. 

 Natatagpuan din ang Diyos ng mga taong naghahanap sa kanya. Nakita siya ng mga pantas kahit na sila ay galing sa malalayong lugar. Maaaring mga dalawang taon sila naghahanap sa sanggol. Iyan ang kwento nila kay Herodes kaya noong hindi na sila bumalik sa kanya, pinapatay ng hari ang mga sanggol sa Bethlehem at sa paligid nito na nasa dalawang taon gulang pababa. Malayo ang kanilang pinanggalingan at matagal nilang hinanap pero natagpuan nila. Totoo ang sabi ni Jesus: Seek and you shall find. 

 Pero si Herodes at ang mga dalubhasa sa batas sa Jerusalem ay hindi nila natagpuan ang bata. Ang Bethlehem ay malapit lang sa Jerusalem – mga 10 kilometro lang. Alam nila kung saan ipanganganak ang bata – matatagpuan ito sa Banal na Kasulatan. Kaya noong tinanong ni Herodes ang mga experts sa Bible, kaagad natukoy nila. Pero hindi sila interested na puntahan ang bata. We will meet the savior not because we know but because we go out of our way to meet him. Pumunta ang Diyos sa kanyang bayan at hindi siya natagpuan, hindi siya tinanggap ng kanyang mga kababayan. Mga dayuhan pa ang nagpahalaga sa kanya. 

 Ngayong taon 2021 ang paksa natin ay Missio ad Gentes – misyon sa mga hindi pa Kristiyano. Ito po ay pastoral priority natin sa simbahan dahil sa ito ang huling habilin ni Jesus bago siya umakyat ng langit, na humayo tayo sa buong mundo, ipahayag ang mabuting balita, at gawing alagad ni Jesus ang lahat. Si Jesus ay dumating para sa lahat. Marami pa ang nag-aantay ng mabuting balita. Tayong biniyayaan na makilala si Jesus ay may tungkuling ipakilala siya sa iba. Kaya nga ang tagline natin ay gifted to give. We are gifted with the faith in order that we may give the faith. But this is true not only with the faith but with all the good things that we have received. Ano mang biyaya na natanggap natin sa Diyos ay hindi lang para sa atin. Ito rin ay para sa iba. Ang ating kayamanan, ari-arian, talino, oportunidad – ang mga ito ay pinasasalamat natin at ang mga ito ay sinisikap nating ibahagi sa iba. We become channels of God’s goodness to others. This is the challenge of our catholicity. We are called to be more universal in our outlook and in our generosity because God has come not only for a particular group but for all. Kaya nga ang symbol ng epiphany ay ang liwang ng bituin. Ito ay nakikita ng lahat. Ito ay para sa lahat. Ngunit ang makikinabang sa liwanag na ito ay aalis sa kanilang kinaroronan, aalis sa kanilang status quo, upang hanapin ang kaligtasan na itinuturo ng liwanag.

Homily January 1, 2021 Mary, Mother of God

Num 6:22-27 Gal 4:4-7 Lk 2:16-21 

 Happy New Year! This is our celebration today, the New Year, but this is not the only celebration of January 1 every year. For us in the Church it is the solemnity of Mary, the Mother of God. January 1 is also the World Day of Peace. Napakayaman ng kahulugan ang unang araw ng calendar year. 

Ito ang ika-54 taon ng World Day of Peace na sinimulan ni St. Paul VI noong 1967. Sa araw na ito ipinagdarasal natin ang kapayapaan sa mundo na lubhang napaka ilap. Kapayapaan ang message ng anghel sa mga pastol noong isinilang si Jesus: Peace on earth! Ang Santo Papa ay nagbibigay ng mensahe tungkol sa kapayapaan tuwing January 1. The message of Pope Francis this year is: THE CULTURE OF CARE AS THE PATH TO PEACE. Napapasaloob dito ang pangangalaga sa kapwa, sa mga mahihina, sa mga dayuhan, at sa kapaligiran. Sa Banal na Misa ngayon ipagdasal natin na pagkalooban tayo ng Diyos ng kapayapaan. Ito ay isa sa hinahangad ng lahat, at from experience, hindi natin maaabot ang kapayapaan sa ating sariling pagsisikap lamang. Ito ay biyaya ng Diyos. Patuloy nating hingin ito. 

Ang January 1 ay ang ika-walong araw pagkatapos ng pagsilang ng Panginoong Jesus na ipinagdiwang natin noong December 25. Ayon sa kaugalian ng mga Hudyo, sa ika-walong araw ng pagsilang tinutuli ang bata kung kailan din siya binibigyan ng pangalan. Ang pagbibigay ng pangalan ay mahalaga dahil ang pangalan ng isang tao ang nagpapahiwatig ng kanyang misyon o gawain sa buhay. Kung ano ang tawag sa kanya, magiging ganyan siya. Ang bata ay tinawag na Jesus, ayon sa sinabi ng anghel kay Jose. “You are to name him Jesus because he will save his people from their sins.” Iyan ang ibig sabihin ng pangalang Jesus: manliligtas. Ang pagtutuli sa batang Hudyo ay ang pagpasok niya sa bayang hinirang ng Diyos, ang lahi ng mga Hudyo. Si Jesus ay isang Hudyo at tinupad niya ang pangako sa mga Hudyo. Siya ang Kristo. 

Ngayong huling araw ng Christmas Octave, ang focus ng ating pansin ay ang Ina ni Jesus, si Maria. Marami tayong mga titles sa Mahal na Birhen dahil sa marami ang kanyang katangian, marami ang kanyang mga papel, at marami ang kanyang pagpaparamdam ng kanyang pagkalinga sa atin sa pamamagitan ng kanyang mga Apparitions. Kaya mayroon tayong Birhen ng Fatima o ng Lourdes o ng La Salette. Mayroon tayong Maria Ina ng Hapis, Reyna ng mga Apostol, Ina ng Simbahan, Mary Help of Christians. Sa lahat ng mga titles ng Mahal na Birhen, ang pinakamahalaga ay si Maria na Ina ng Diyos. Iyan ang pinakamahalagang papel na ginampanan niya sa Kasaysayan ng Ating Kaligtasan: siya ay Ina ng Diyos. Matagal na pinagdebatihan ang title na ito sa loob ng simbahan. May mga obispo na nagsasabi na siya ay Christotokos – tagapagdala ng Kristo pero may mga obispo na nagsasabi na siya ay theotokos – tagapagdala ng Diyos. Ang naging opisyal na katuruan ng simbahan tungkol dito ay idineklara ng First Council of Ephesus noong taong 431 AD na si Maria ay Ina ng Diyos. Siya ay theotokos. Ang pinapahalagahan dito ay ang kanyang anak, na ang anak niya ay Diyos. Si Maria na Ina ng Diyos ay hindi Diyos, kundi ang anak niya ay Diyos, tulad ng kapag sinabi natin na ina ng pari, hindi ibig sabihin na siya ay pari kundi ang anak niya ay pari. 

 Si Maria ay ina ni Jesus, na ayon kay San Pablo sa ating ikalawang pagbasa, na sa takdang panahon ay isinilang ng isang babae upang tayo ay tubusin at maging mga ampon na anak ng Diyos. Alam natin na ang huling pamana ni Jesus sa atin bago siya mamatay sa Krus ay ang kanyang ina. Ipinagkatiwala ni Jesus si Maria sa atin na kinatawan ng minamahal niyang alagad at pinagkatiwala din tayo sa kanyang Ina. Maganda at sa unang araw ng taon hinahawakan natin ang kamay ni Maria na Ina ng Diyos at Ina rin natin. Hindi natin alam saan tayo dadalhin ng taong 2021, pero may assurance ngayon na nandiyan si Maria na ating Ina. Hindi tayo nag-iisa at hindi niya tayo pababayaan. 

 Kunin natin ang attitude ni Mama Mary sa araw na ito. Nasorpresa si Maria sa mga sinasabi ng mga pastol noong ang mga ito ay dumalaw sa kanila sa gabi ng pasko. Siguro naguluhan din siya sa balitang may mga anghel na umawit sa mga pastol. Ano ang ginawa ni Maria? Mary kept all these things, reflecting on them in her heart. Sa simula ng bagong taon, kasama ni Maria, manahimik tayo, magnilay at magdasal. Hanapin natin ang kahulugan ng mga pangyayari sa buhay natin. Alam natin na kasama natin ang Diyos sa ating kasaysayan. May sinasabi siya sa mga pangyayari. Taimtim natin itong pagnilayan. Kaya ang magandang pagdiwang ng Bagong Taon ay pananahimik at pagdarasal. Ipaubaya natin sa Diyos ang taong 2021. Kakaiba ito sa ginagawa ng mga taong wala ng ginawa kundi magpaputok, mag-ingay, tumalon at mag-inuman ng alak. Umaasa silang magugulat nila ang malas sa buhay nila sa kanilang pag-iingay. Hindi iyan totoo. 

 Ano kaya ang dadalhin ng 2021? Noong nakaraang taon, pagpasok ng taong 2020, mataas ang ating pag-asa. Simula noon ng bagong decada. Hindi natin inasahan ang dinala ng 2020. Noong Enero pa lang sinalubong tayo ng pagsabog ng bulkang Taal. Noong Febrero pumasok na ang Covid 19 sa ating bansa at nabalitaan na natin ang lockdown sa Wuhan, China. Hindi naman tayo umasa na maaapektuhan tayo. Pero sa kalagitnaan ng March nagkalockdown na rin tayo. Tumigil na ang karaniwang takbo ng buhay natin. At ngayon ay nasa 10 buwan na tayo ng iba’t-ibang level ng lockdown. Patuloy ang ating takot sa balita ng bagong strain ng Corona Virus. Dinalaw din tayo ng apat na sunod-sunod na bagyo na nagdulot ng malalaking baha sa iba’t-ibang bahagi ng bansa. Mabigat na ang mga natural calamities at health problems, mas lalo pang pinatindi ng mga pagsasamantala ng pamahalaan sa taong bayan. Patago at sapilitang pinasabatas ang Terror Law. Kung gaano kabilis ang pagpasa ng Terror Law ganoon din kabagal ang pag-aksyon ng Supreme Court sa 37 petitions laban dito. Mula noong buwan ng Mayo hanggang sa buwang ito, hindi pa ito inaaksiyunan. Gaanon din kabilis ang pagtanggi sa franchise renewal ng ABS -CBN na wala namang dahilan. Mabagal din ang pagtugon ng ayuda sa mga nawalan ng hanap buhay. Hayyy! 2020! 

 Pero huwag tayong mawalan ng pag-asa. Kahit na may mga banta na sa 2021 tulad ng di pagkakasundo tungkol sa vaccine at kung sino ang makatatanggap nito, at banta ng second wave of lockdown at ng new strain ng virus, hindi tayo nawawalan ng pag-asa. Sa ating unang pagbasa sinabi ng Diyos kay Moises kung ano ang blessing na ibibigay ni Aaron at ng kanyang mga anak sa mga Israelita. Si Aaron at ang mga anak niya ang mga pari sa bayan ng Israel. Ang bendisyon niya ay ang pagpapadala na ibibigay ng Diyos sa kanyang bayan. “The Lord bless you and keep you! The Lord let his face shine upon you, and be gracious to you! The Lord look upon you kindly and give you peace!” Sa mga blessings na ito, ang Diyos ang gagawa. Siya ang mananatili sa atin. Siya ang magiging mabuti sa atin. Siya ang magiging mahabagin sa atin at magbibigay ng kapayapaan. Ang Diyos nga ay active sa ating kaligtasan. Hindi niya tayo pababayaan. 

 Ngayong taon ay aalalahanin natin ang 500th anniversary ng ating pananampalatayang Kristiyano sa ating kapuluan. Ito ay dapat din magbigay sa ating ng pag-asa. 500 yeara na tayong inalalayan ng Diyos. Talagang tapat siya. Hindi niya tayo ngayong basta na lang na bibitawan. Ang pag-asa natin ay nababase sa katapan na Diyos sa atin. 

 Marami ang nagtatanong: nasaan ba ang Diyos sa mga nangyayari ngayon? Nandiyan siya! Kung sinorpreso tayo ng 2020, hindi ba tayo mas masorpresa na nakayanan natin ang ating dinaanan? Nakayanan nating magampanan ang ating trabaho, ang mag-aral, at iba pang gawain sa pamamagitan ng online facilities. Nakayanan nating mapanghawakan at mapalalim pa ang pananampalataya kahit na nasa bahay lang tayo. Nakayanan na tumulong sa kapwa kahit na mabigat din ang buhay natin. Paano natin nagawa ang mga ito kung hindi dahil sa Diyos? Kaya kasama ng Mahal na Ina, kasama ng bendisyon ng Diyos mahaharap din natin ang 2021 ng buong pag-asa. God is with us! We are not alone. We can face this together with God!